Maoilios Caimbeul – Facal bhon bhritheamh

(an English translation follows)

Thug e toileachas mòr dhomh a bhith a’ leughadh nan dàn a chaidh a chur a-steach airson farpais bàrdachd Wigtown am-bliadhna, ach chan e a-mhàin toileachas. Thug e dòchas agus misneachd dhomh cuideachd airson bàrdachd na Gàidhlig anns na làithean air thoiseach. Chan eil fhios a’m dè an aois a bha an fheadhainn a ghabh pàirt, ach tha fhios a’m gun robh ìre nam pìosan bàrdachd gu math àrd agus tha teans math ann gun robh co-dhiù cuid dhiubhsan a chuir bàrdachd a-steach òg gu leòr airson tuilleadh de stuth math a sgrìobhadh. ’S e brosnachadh mòr a th’ ann a bhith faicinn gu bheil sgilean bàrdail beò agus beothail fhathast ann an saoghal na Gàidhlig.

Chan e rud a th’ ann an dàn a ghabhas a mheas ann am mionaid, no gu dearbh ann an latha, agus tha sin fìor gu h-àraidh mu dheidhinn dàn math. Tha e gad thàladh air ais a-rithist is a-rithist agus tha thu, math dh’fhaodte, a’ faighinn rud ùr às a h-uile uair a thilleas tu. Dhòmhsa, ’s ann mar sin a bha Òran na Cille, an dàn a bhuannaich an fharpais Ghàidhlig. Faodar a ràdh gur e dàn ioma-sheaghach a th’ ann le doimhneachd agus brìgh. Tha an saoghal a tha i no e a’ cruthachadh air tighinn beò ann am mac-meanmainn an sgrìobhadair, rud a tha ceadachadh dha a thighinn beò ann an inntinn an leughadair. Tha am bàrd a’ toirt cuireadh dhuinn a thighinn còmhla ris no rithe dhan chill ach, mar tha fhios againn, tha diofar chiall aig an fhacal ‘cill’ agus tha am bàrd a’ dèanamh rannsachadh beairteach agus e a’ toirt a’ chuiridh dhuinn, ‘Coisich còmhla rium’. ’S e dàn lìomhte, ullamh a th’ ann.

Tha dà dhàn eile ann a tha mi a’ moladh gu mòr. ’S e dàin mu dheidhinn dàimh eadar daoine a th’ anns na dhà aca. Tha Deich bliadhna a dh’fhalbh na dhàn tarraingeach a tha air a chur ri chèile gu sgileil. Tha i/e a’ dèanamh dealbh air mar a tha an dàimh eadar càraid air briseadh, mar a bha cùisean aig aon àm agus mar a bha iad deich bliadhna às dèidh sin. Tha na h-ìomhaighean bho nàdar a’ cur ris an dàn, ach tha a’ chiall aca mì-chinnteach agus a’ cur gu mòr ri dìomhaireachd an dàin.

Ma bha an guth san dàn sin, mar a bhiodh nàdarrach, air an taobh throm, chan eil sin fìor mun dàn eile a tha mi a’ moladh, ’s e sin ciad-chobhair. ’S ann mu dhàimh eadar dithis a tha an dàn sin cuideachd, ach dàimh aig fìor thoiseach chùisean agus a dh’fhaodadh a bhith ann agus tighinn gu ìre no gun a bhith ann idir. Mar a dh’fhaodas tachairt ann an suidheachadh mar sin, tha na thachras caran èibhinn agus a’ sealltainn cho mì-chinnteach ’s a dh’fhaodas dàimh eadar daoine a bhith.  

 

Myles Campbell – Judge’s Comments

It was a pleasure to read the Gaelic entries for the Wigtown Poetry Competition this year, but it gave me not just pleasure, but hope and confidence for Gaelic poetry in the days to come. I’ve no idea what age the participants were, but I do know that the standard of the poems entered was very high and there’s a good chance that at least some of those who entered poems will be young enough to write more good quality poems in the future. It’s a great encouragement to see that poetic skills are still alive and well in the Gaelic world.

It takes longer than a minute, or indeed a day, to appreciate a poem, and that is particularly true of a good poem. It draws you back again and again and you will perhaps discover something new in it every time you return. That’s how Òran na Cille, the winner in the Gaelic section, was for me. It can be described as a multi-layered poem with depth and substance. The world which she or he creates has come to life in the imagination of the writer, allowing it to come alive in the mind of the reader. The poet invites us to come with her/him to the ‘cill’ but, as we know, the word ‘cill’ has different meanings (cell, church and even grave) and the poet makes a fruitful exploration as she/he invites us to ‘Walk with me’. It’s a polished and matured poem.

There are another two poems which I highly commend. The two of them are poems about human relationships. Deich bliadhna a dh’fhalbh is an appealing poem and skilfully made. It illustrates how the relationship between a couple has broken down, how things were at one time and how they were ten years afterwards. The images from nature add to the poem, but their meaning is ambiguous and they add greatly to the mystery of the poem.

If the tone of that poem, naturally, was somewhat sad, it’s not true of the other poem I’m commending, namely, ciad-chobhair. This poem is also about the relationship between two people, but a relationship just starting off and which could come to something or might not happen at all. As can happen in such situations, what happens is quite funny and shows how precarious human relationships can be.

 

 

 

Scottish Gaelic Prize Winner

Marcas Mac an Tuairneir

 

Òran na Cille

 

Còisich còmhla rium,
Cas-ruisgte thar feamainn
Is clachan na tràghad
Gu comraich a’ chladaich.

Còisich còmhla rium,
A dh’ionnsaigh an fhearainn
Is beannachd nad bhràghad
Làn an dàin is an dòmhnaich.

Cuir fàilt’ air ciùin’ an dorais,
Barra-chaol chun a’ chorra.
Seachain manadh an donais,
Eadar ballachan mo chille.           


Cuir cùl air cron na cruinne,
Corra uair rèir na tìde.
Dèan ann faire na grèine,
‘S i air laighe chun an iar.


Coisich còmhla rium
Thar cabhsair ar cinnidh
Is claisean gach ceuma;
Cuirte ann leis gach creideas.

Coisich còmhla rium,
O àgh Phort na h-Innse,
Gu suaimhneas na cille;
Làn na caoimhe ‘s na caime.

 

 

 

Scottish Gaelic Highly Commended

Eoghan Stewart

 

Deich bliadhna a dh'fhalbh

 

Sheas sinn feasgar Dàmhair sa Ghearran

ris a' chuan, a' cluinntinn na h-ataireachd

air a' chladach fo Shorstal Bheag

sgàilean Mhealasbhail is Thathabhail dubh-dorch

ris an iarmailt òr-ghorm na ciaradh.

Smaoinich mi air a' mhadainn òg ud

nuair a chunna sinn clamhan ag èirigh

o chùl a' bhalla-crìch le rabaid na spùirean

a' sgiathalaich ri taobh a' chàir son momaid

mus do chuibhlich e os cionn Tràigh nan Srùban

agus chuir mi romham gum pòsainn thu

's nach dealaicheadh sinn a-chaoidh.

...

 

Sheas sinn feasgar Gearrain san Dàmhair

air a' chreig aig Cinn Mhara

Baile Dhùn nan Gall na shìneadh fodhainn

’s sgòthan glasa làn bhagairt sìlidh.

Smaoinich mise air na fògarraich thruagh

a' feitheamh gu h-acrach ris a' chladach

air luing nan daoine a bhiodh gan giùlan

nam mìltean mòra thar nan cuantan.

Ach thusa, bha thusa a' cnuasachadh

air m' fhaclan cearbach ceàrr a bha air

do chridhe coibhneil a shathadh gu buan

agus chuir thu romhad nuair a ruigeadh tu an cuan

gun dealaicheadh sinn a-chaoidh.

 

 

 

Scottish Gaelic Highly Commended

Nathaniel Harrington

 

ciad-chobhair

 

chunnaic mi e an toiseach

gun a bhith a’ mothachadh dha —

bha mo smuaintean fhathast air fear eile

agus m’ aire air fhàgail ann an dùthaich fada air falbh.

 

ach tro na làithean dh’fhàs e nas motha nam eanchainn,

a shùilean dorcha agus an fhiamh‑ghàire dhìomhair ud

nach leig e le duine eile fhaicinn,

ga falach air cùlaibh a làimhe.

 

mu dheireadh thall, bhruidhinn sinn:

bha mi air mo mheur a ghoirteachadh —

beagan fala a‑mhàin, ach gu leòr airson band‑aid.

 

dh’fhaighnich mi dheth an robh fear no dhà aige,

agus thug e dhomh na ciad fhaclan seo:

“tha am bocsa ciad-chobhair air an dàrna làr.”